Uburezi bw’u Rwanda bugiye kuvugururwa: Umwarimu wo mu mashuri abanza azaba asabwa kuba yararangije Kaminuza

Apr 24, 2026 - 07:43
 4
Uburezi bw’u Rwanda bugiye kuvugururwa: Umwarimu wo mu mashuri abanza azaba asabwa kuba yararangije Kaminuza

Uburezi bw’u Rwanda bugiye kuvugururwa: Umwarimu wo mu mashuri abanza azaba asabwa kuba yararangije Kaminuza

Apr 24, 2026 - 07:43

Urwego rw’Igihugu rushinzwe Uburezi bw’Ibanze (REB) rwatangaje amavugurura akomeye azatuma abarimu b’amashuri abanza basabwa kuba bafite impamyabumenyi ya Kaminuza.

Urwego rw’Igihugu rushinzwe Uburezi bw’Ibanze (REB) rwatangaje impinduka zikomeye mu rwego rwo kuzamura ireme ry’uburezi, aho uburyo abarimu bigisha mu mashuri abanza bategurwamo bugiye kuvugururwa, kugeza n’aho umwarimu uzajya akora kuri uru rwego azaba asabwa kuba afite impamyabumenyi ya Kaminuza.

Izi mpinduka zije nyuma y’isesengura ryerekanye ko igihe abarimu bo mu mashuri abanza bamaraga bitegura mu mashuri nderabarezi (TTC) ari gito ugereranyije n’ikenerwa ku isoko ry’umurimo ndetse n’uko bigenda mu bindi bihugu byo mu karere n’isi.

Kongera igihe cy’imyiteguro n’urwego rw’ubumenyi

Umuyobozi Mukuru wa REB, Dr. Mbarushimana Nelson, yagaragaje ko amashuri abanza ari wo musingi w’uburezi, bityo ko hagomba kwitabwa ku rwego rw’ubumenyi bw’uwo ugiye kuwigisha. Kugeza ubu, u Rwanda rufite amashuri nderabarezi 16 yakira abanyeshuri barangije icyiciro rusange (Tronc Commun), bakiga imyaka itatu hanyuma bagahabwa uburenganzira bwo kwigisha mu mashuri abanza.

Dr. Mbarushimana yagize ati:Iyo urebye igihe bamara ku ishuri ugereranyije no mu karere no ku Isi hose usanga kikiri gito. Mu bindi bihugu, hari abiyongeraho imyaka ibiri cyangwa ine. Bishaka kuvuga ko hari abigisha mu mashuri abanza bafite A1 cyangwa se bafite A0.”

Izi mpinduka zisa n’iziri gukorwa mu bihugu nka Uganda, aho mu 2024 hatangiye urugendo rwo gusaba abarimu bose b’inshuke n’abanza kuba bafite nibura impamyabumenyi y’icyiciro cya kabiri cya kaminuza (A0), abasanzwe mu kazi bagahabwa imyaka 10 yo kuba barageze kuri urwo rwego.

Dukurikije raporo ya Minisiteri y’Uburezi (MINEDUC) ku bikorwa byo mu 2024/2025:

  • Umubare w’ibigo: Hariho amashuri 4,996 (Leta ni 1,576, afashwa na Leta ku bw’amasezerano ni 2,083, naho ayigenga ni 1,337).
  • Umubare w’abarimu: Kugeza mu mpera za 2025, u Rwanda rwari rufite abarimu 133,029 mu mashuri abanza n’ayisumbuye.
  • Ibyiciro byabo: Muri aba, abize amashuri yisumbuye gusa (A2) ni bo benshi (71,011), abafite A1 ni 10,667, naho abafite A0 ni 21,147.

Kuziba icyuho binyuze muri "Learning Pathways"

Uretse imyiteguro y’abarimu, REB yanagaragaje ko amavugurura yakozwe mu mwaka ushize mu mashuri yisumbuye yatanze umusaruro binyuze muri gahunda nshya ya "Learning Pathways". Iyi gahunda yasimbuye "Combinations" zari zisanzwe, ikaba igamije gufasha umunyeshuri guhitamo icyerekezo yiyumvamo kare.

Ibyiciro byashyizweho ni bitatu:

  • Imibare na Siyansi (irimo udushami tw’ubugenge, ubutabire n’ubukungu).
  • Ubumenyamuntu.
  • Indimi.

Ibi bigamije gufasha umunyeshuri kubohoka no kugira amahitamo ashingiye ku bushobozi bwe, bikazamufasha guhitamo neza n’ibyo aziga muri Kaminuza cyangwa mu mashuri y’imyuga (TVET).

Dr. Mbarushimana yagereranyije akazi k’umwarimu n’ak’umuganga, avuga ko kimwe n’uko umuganga abaga umurwayi akamuvura, umwarimu na we ahurwa ubumenyi bukomeye kugira ngo abashe "kubaga" no kubaka ubwonko bw’umwana. Ati: “Igihe bagize abarimu beza bashoboye, nibakomeza mu mashuri yisumbuye bazahita bamenya icyerekezo cyabo, bityo tukazagira Umunyarwanda ushoboye kwiteza imbere no guteza imbere igihugu.”

Aya mavugurura aje ashimangira ko mu minsi iri imbere, umuntu uzajya urangiza amashuri nderabarezi muri Kaminuza ari we uzaba afite umwanya wa mbere mu kwigisha abana mu mashuri abanza, ari na yo soko y’ubumenyi bw’igihugu.

CYIZA Theogene Accomplished Journalist at BIGEZWEHO , Delivering impactful, ethical storytelling with clarity, insight, and a global outlook. Tel: +250791972215 | Email: cyizatheogene777@gmail.com